...::: TÜRK EDEBİYATI :::...
  Divan Edebiyati
 

 

         DİVAN EDEBİYATI
 
         Türklerin İslamiyet’ e geçmesinden sonra ortaya çıkan bir edebiyat türüdür. Dili çok ağırdır. Bunun nedeni o günkü sanat ülkesi olan İran’ ın dili kullanılmasıdır. O tarihlerde sanatın merkezi İran’ dır. Büyük şairler yetiştiren İran Kendi dilinin bi edebiyat türünde kullanılmasını sağlamıştır.
 
         Divan Edebiyatı’ nda amaç “ Sanat için sanat” tır. Şairler yazdıklarında söz sanatlarını fazla kullanmışlardır. Onlara göre şiir ne kadar anlaşılmaz olursa o kadar güzeldir.
 
         Divan Edebiyatı Nazım Biçimleri:
        
         Gazel:
 
-        Divan Edebiyatı’ nın en çok sevilen ve kullanılan nazım biçimidir.
-        Türk Edebiyatı’ na İran Edebiyatı’ ndan gelmiştir.
-        Aşk, sevginin güzelliği, sevgilinin âşığa çektirdiği cefa… gibi konular işlenir.
-        En az beş, en çok on beş beyitten oluşur.
-        Kafiye düzeni; aa, ba, ca, şeklindedir.
-        İlk beyte matla, son beyte makta denir.
-        Bir gazelin en güzel beytine “beyt-ül gazel” denir.
-        Bütün beyitleri arasında anlam bütünlüğü olan gazellere “yek-âhenk” gazel denir.
-        Beyitleri aynı güç ve güzellikte olan gazellere “yek-âvâz” denir.
 
 
         Kaside:
 
-        Övgü şiirleridir.
-        En az 33, en fazla 99 beyitten oluşur.
-        Kafiye düzeni gazel gibi aa, ba, ca şeklindedir.
-        Kasideler belirli bir yazılış yöntemiyle oluşturulur. Buna kasidelerin bölümleri denir.
 
         Girizgâh: Asıl konuya giriş beytidir.
 
         Methiye: Şiire övgü olan kişinin övüldüğü bölümdür.
 
         Tegazzül: Methiyye’ den sonra araya sıkıştırılan gazele denir.
 
         Fahriye: Şairin kendini övdüğü beyittir.
 
         Dua: Allah’ a dua edilerek kaside bitirilir.
 
 
         Kasideler konularına göre birbirinden ayrılırlar. Bunlar:
 
         Tevhit: Allah’ ın birlinden bahseden kasidelerdir.
 
         Münacat: Allah’ a yalvarıp yardım istenen kasidelerdir.
 
         Naat: Hz. Muhammed’ i öven kasidelerdir.
 
         Hicviye: Bir kimseyi eleştirmek için yazılan kasidelerdir. Halk Edebiyatı’ nda “Taşlama”, Bati edebiyatı’ nda satirik, günümüz edebiyatında yergi denir.
 
         Mersiye: Ölen kişilerin arkasından söylenen kasidelere denir. Halk Edebiyatı’ ndaki adı ise “ağıt” tır.
 
 
         Mesnevi:
 
-        Bugünkü hikaye, roman, destan’ ın Divan Edebiyatı’ ndaki karşılığıdır.
-        Beyit sayısı 25.000’ i aşar.
-        Savaş, aşk, din ve ahlâk üzerine yazılmıştır.
-        Uyak düzeni aa, bb, cc’ dir.
-        Divan şiirinde 5 mesneviden oluşan esere “hamse” denir.
 
 
         Kıt’a
 
-        Matla beyti olmayan gazel biçimidir.
-        Uyak düzeni ba, ca, da şeklindedir.
-        En fazla 12 beyitten oluşur.
 
 
         Müstezat:
 
-        Beyitleri bir uzun bir kısa dizelerden oluşan özel bir gazel biçimidir.
 
____________________ a
 
__________ a1
 
 
____________________ a
 
__________ a1
 
 
____________________ b
 
__________ b1
 
 
____________________ b
 
__________ a1
 
 
 
    
 
 
 
 
 
 
     Rubaî:
 
-        Dörtlüklerden oluşan nazım biçimidir.
-        Kafiye düzeni aaaa’ dır
-        Tek bir düşüncenin en kısa yoldan anlatılması amaçlanır.
-        Dizeler arasında anlam uyumu vardır.
-        Edebiyatımıza İran Edebiyatı’ ndan geçmiştir.
-        Rubaî’ nin en güçlü dizesi üçüncü dizesidir.
 
 
 
     Tuyuğ:
 
-        Dörtlüklerden oluşan nazım biçimidir.
-        Rubaî’ ye benzer.
-        Kafiye düzeni aaxa’ dır.
-        Aruz vezninin fâ’ilâtün / fâ’ilâtün / fâ’ilün kalıbıyla yazılır.
-        Türklerin kullandığı nazım biçimidir.
-        Halk Edebiyatı’ ndaki karşılığı mani’ dir.
-        Dünya görüşlerini, dinî, tasavvufî düşünceleri dile getirmel için yazılmıştır.
 
 
         Şarkı:
 
-        Genellikle aşk, içki, eğlence konularında yazılan şiirlerdir.
-        Dörtlüklerden oluşur.
-        Dörtlük sayısı 3 – 5 arasındadır.
-        Bu biçim Türk Edebiyatına özgüdür.
-        Birinci dörtlükte 2. ve 4. diğer dörtlüklerde ise 4. dize tekrarlanır. Bu dizelere “nakarat” denir.
-        Kafiye düzeni abab, cccb, dddb şeklindedir.
-        Şarkı biçiminin en güzel örneklerini veren Nedim’ dir.

 

 
  Bugün 16 ziyaretçitarafından tıklandı  
 
=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=
©2007-2008 Bu site İlyas Karanlik, Sercan Ünal, Mehmet Kürşat Değer tarafından "Türk Dili ve Edebiyatı" dersinin proje ödevi olarak hazırlanmıştır.